De polyvalente kippenren

In dit artikel leid ik je, op snavelhoogte, door de kippenren van De Lusthof.  Daar gebeurt heel wat!

Mondriaanschets van onze kippenren en omgeving
Mondriaanschets van onze kippenren en omgeving

Lang!

In onze tuin nemen onze twee kippen (een Bresse en een ordinaire marktkip) plus de haan (een zijdehoentje) een bijzondere plaats in. De schets geeft je een idee van de toestand ter plaatse. In totaal hebben ze een zigzagloop van bijna 30 meter lang, en ongeveer 140 cm breed.  De hele ren wordt aan de west- en noordkant afgeboord door de muur met de buren, en onze garage, en aan de andere kant met castanea-afsluiting.

Waarom zo’n heel langgerekte kippenren, en niet zo’n vierkant stuk? Tja, da’s natuurlijk organisch gegroeid, maar achteromkijkend zou ik het toch opnieuw doen. Voor ik je rondleid alvast dit: we slachten onze kippetjes niet; ze mogen hun dagen slijten tot ze van hun stok vallen.

Rood!

In het echt is dit stuk kippenren groengerand bruin, maar ik wou het wat visueler maken, snap je. Helemaal noordelijk stoot de kippenren op de twee serres en de muur van de buren.

Dat rode deel paalt aan de betonnen muur van de buren, aan de westkant: dat lijkt heel saai, maar is ’s avonds lekker warm, en daar zitten de kippen dan tegenaan te scharrelen.  Ook ’s ochtends zitten ze hier graag, want dan zit de zon pal op de muur, en dan maken ze van die gezellige stofnesten.

Aan de rechterkant is de kastanjehouten afsluiting tot menshoogte begroeid met heel wat bessenstruiken. Die hoeven we nooit te bemesten, want ze krijgen genoeg voeding uit alle verterende materialen. De kippen pikken natuurlijk wel wat bessen, maar dat houdt ze gezond – ook al omdat ze dan wat moeten springen.

In dit rode stuk storten we heel veel tuinafval en keukenrestjes. Van de buren krijgen we wel eens grasmaaisel, versnipperd haagsnoeisel en zo. Wat hier ook in terecht komt: al ons onkruid, onze oogstresten, de mest uit het kippenhok, en bijna alles wat we snoeien. Bijvoorbeeld, als ik onze appelbomen of bessenstruiken snoei: alle dunne twijgen, handmatig in stukjes van gemiddeld 15 cm geknipt, komen in deze groeiende laag. Noem het maar een wachthoop, uitgestrekt in tijd en ruimte.

Onze twee kippetjes en hun haan scharrelen daar bijzonder graag hun kostje bij mekaar: vooral  pieren en andere beestjes. Die zitten er ook massaal, aangetrokken door de vele voeding, inclusief de kippenmest. Een extraatje: ik strooi af en toe wat lavameel – in totaal pakweg 10 kg per jaar – en ook daar zijn pieren gek op. Een keer per jaar graaf ik de hele bovenste twintig centimeter af: die krui ik dan naar de broeihoop in onze achterste serre, en verteert daar vanzelf verder tot prachtige compost.

Blauw!

In het blauwe stuk van onze kippenren hebben we ons kippenhok, helemaal gemaakt van recuperatiehout: daar vinden we elke dag twee eitjes in een voormalig nachtkastje.  Verder in dit deel: de achterdeur van de garage, en een poortje naar het gazon. Aan het hok voederen we onze kippen dagelijks wat graan. Je ziet het dus al voor je: tussen de voederplaats en hun drinkbak moeten ze meer dan 10 meter afleggen, en dat houdt ze fit. Twintig jaar geleden was onze kippenren niet groter dan deze blauwe zone: het strikte minimum voor drie hoenders.

Geel!

Tot slot is er de hele strook langs de garage: hier ranken de bessen- en kiwiplanten in één langgerekte pergola over de hele lengte, en het is pas sinds 2014 dat we hier, door middel van castanea-omheining, ook een stuk kippenren hebben. De hoge garagemuur met overhangende dakgoot en de hele pergola geven dit stuk een droog, duister karakter. Onze hoentjes komen hier graag schuilen als het regent of waait, of ook tijdens die hittegolf.

Ook hier ligt een mulchlaag, maar dan wel een bijzondere: alle takken die net iets te dik zijn voor mijn gewone snoeischaar, die komen hierin terecht. Ik verklein ze even met zaagje of takkenschaar. Nee: een hakselaar hebben we niet, willen we niet. Met de jaren groeit er zo in deze droge zone een bizarre, dorre takjeslaag, waar onze kippen ook graag eens in scharrelen. Als we eens aanmaakhout willen voor een vuurtje, ligt het hier voor het grijpen, maar uiteindelijk vergaan ook de meeste takken wel vanzelf. Ook hier vallen wel eens bessen – vooral zwarte framboos –  op de grond, ten prooi aan onze kippen. Dat merken we dan wel aan hun paarse uitwerpselen…

Helemaal ten zuiden van deze strook staat een kruidenbak, gemaakt van pallettenhout, op poten. Daaronder schuilen de kippen bijzonder graag. Ze hebben er ook hun drinkbak.

Detail van deze gele strook: onder de dakgoot van onze garage hangt een meters lang insectenhotel. Lekker droog, aan de oostmuur: hier hoor je vooral in het voorjaar een heerlijk gezoem.

Tok!

Héhé, zo ben je helemaal rondgeleid. Zoals je ziet, heeft onze kippenren diverse functies: opslagplaats voor biomassa en dus onmisbare schakel in de hele kringloopwerking; loop- en voederruimte voor de kippen; in de hoogte en aan de rechterrand ruimte voor veel eetbare planten. Maar ook doorgang voor ons: een soort dienstgang om de linkerkant van de serre te bereiken. Enkele keren per jaar kom ik bijvoorbeeld door die lange (rode) gang met kruiwagens paardenmest, die dan in de broeihoop van de achterste serre verdwijnen.

Tot zover het ontwerp van onze kippenren, dat dus helemaal past in onze tuin, in onze manier van tuinieren. Werkt zo’n langgerekte ren ook in andere omstandigheden? Het lijkt me in ieder geval een behoorlijk diervriendelijk ontwerp: er valt meer te beleven en te bewegen voor een kip dan in een vierkant stuk, denk ik. Hoe zou je zelf zijn?

Permacultuurontwerpers benadrukken altijd het belang van randen: de bosrand, bijvoorbeeld. Heb je ooit van een kippenrand gehoord? Ik zag bijvoorbeeld ooit ergens een moestuin (ongeveer 50 op 50 meter) die omgeven was door een dubbele omheining van anderhalve meter breed: daarin liepen de kippen, en die hielden onder meer woelmuizen, mollen en slakken buiten.

Overigens is het wel grappig werken (of gewoon vertoeven) in onze tuin: over de hele lengte kunnen de kippen meelopen – ze krijgen vaak een hapje. Iedere slak, ieder slablad, … gooien we vlot over de omheining, en dan komen ze wel. Helemaal vooraan (dus aan de onderkant van dat gele stuk) zitten onze kippetjes trouwens op amper drie meter van onze achterdeur plus terras. Zo krijgen ze al makkelijk eens een korstje brood.

Tam!

Telkens als ik de kippen iets lekkers geef, maak ik klikgeluidjes. Da’s pure Pavlov, en zo komen ze graag op mij af. Helemaal handtam zijn ze dan nog niet – dat zou wat meer tijd vergen, maar ze komen wel als ik roep. Ik hou ze ook in het oog wanneer ik ze keuken- of tuinresten geef: wat vinden ze lekker? Ik merk daarbij echte individuele verschillen – persoonlijke smaak, zeg maar. Een paar keer per week zet ik het poortje naar het gazon open, roep ik ze, en dan zijn er ze er als de kippen bij om gras en klavertjes te eten. Niet dat ze daarmee ons gazon netjes afmaaien – bemesten doen ze wel wat – maar het is een leuk extraatje. Dat groen bevat onder meer veel omega 3, dat fameuze gezonde vetzuur, en dat komt de kippen en ook ons, via de eitjes, dan ten goede. Ik blijf wel in de buurt, want ze zouden al eens durven afdwalen naar de moestuin.

Slotsom: onze kippen werken en leven goed, en horen helemaal thuis in ons multifunctionele moestuinuniversum.

Advertenties

7 gedachten over “De polyvalente kippenren”

  1. Superboeiend en leuk geschreven, ik blijf je blog zeker volgen 🙂
    Zijn er bouwplannen van een kippenhok dat je kan aanraden? Ik heb het boek van Velt over Kippen houden en dacht eerst een kippenhok te kopen met dat boek in de hand 🙂 Maar met de resten van onze houtskeletbouw zou het zowel in duurzaam als financieel opzicht fijn zijn om het zelf te maken!

    Liked by 1 persoon

    1. Wij hebben jaren geleden één zelf gemaakt, handboek Velt in de ene hand, overschot Plato hout in de andere, het hok doet het nog prima, ook na een verhuis. Kom gerust eens kijken bij ons zou ik zeggen, dit jaar op de opentuindagen (in de Oostkantons, dus een mooie daguitstap).

      Liked by 2 people

      1. Uitstapjes zitten er momenteel niet in bij ons door de bouw, we spenderen daar elk vrij moment van het jaar… Maar ik zal het handboek van Velt ‘kippen houden’, dat we hebben nog eens bekijken en dan zien of ik het kan matchen met een goed planneke om een hok te maken 🙂 Volgend jaar lukken de opentuindagen misschien wel! Bedankt alvast!

        Like

      2. Uitstapjes zitten er momenteel niet in bij ons door de bouw, we spenderen daar elk vrij moment van het jaar… Maar ik zal het handboek van Velt ‘kippen houden’, dat we hebben nog eens bekijken en dan zien of ik het kan matchen met een goed planneke om een hok te maken 🙂 Volgend jaar lukken de opentuindagen misschien wel! Bedankt alvast!

        Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s