Yacon!

Ken je deze knollen?

Geen aardappel, geen zoete aardappel, geen rammenas, cassava of biet: nee, yacon. Frank Van Keirsbilck gaf me zes jaar geleden plantgoed van één yaconras, daarna van nog andere. (Hierboven zie je het ras Morado)
Het gaat om het Peruviaanse knolgewas Polymnia sonchifolia, maar daarmee ben je nog niet wijzer, hé. De plant lijkt op een kruising tussen aardpeer en dahlia, en de knollen ook.
Twee soorten knollen worden door deze plant gevormd: kleine broedknollen, die zich onder de wortelkroon bevinden en zeer grote knollen die als opslagknollen fungeren.
De knollen en planten vriezen in de winter dood. Je kunt de broed- en eetknollen echter goed opslaan en bewaren door ze vorstvrij te houden. Je moet ze dus wel ieder jaar opnieuw planten.
De yacon geeft in ons klimaat een zeer goede opbrengst. Er zijn al meldingen van opbrengsten van circa 20 kg per plant, maar met 7 tot 10 kg zijn wij heel tevreden.

Lekker?
Deze opslagknollen kun je op veel verschillende manieren bereiden. De smaak van de rauwe knollen is als een combinatie van frisse appel/peer/(water-)meloen. Gewoon uit het vuistje vinden we hier nog steeds de eenvoudigste, lekkerste manier om ervan te genieten.
Mijn collega Leentje heeft er wat leuke recepten mee uitgevonden: Siberische soep, maar ook yaconchips en gemarineerde rauwe schijfjes.

Interessant en zelfs hip!

  • Yaconplanten worden niet ziek of hebben geen last van beestjes – daarvoor is dit gewas blijkbaar nog te nieuw;
  • Je leest overal dat yacon supergezond en caloriearm.

Geen wonder dus dat zelfs onderzoekscentra als Inagro en overheden zich gaan interesseren voor deze teelt, en dat oogsters spontaan glunderen bij de oogst:

Hoe kweek je yacon?

Op pagina 658 van het Handboek Ecologisch Tuinieren vind je de hele teeltbeschrijving van yacon.

Ik licht er de hoofdpunten uit en vul aan met eigen ervaring:

  • Plantgoed vinden.
    Je vindt yacon nog niet vlot in tuincentra, wel bij enkele specialisten, zoals Den Oude Kastanje. Ik heb in april wel wat plantgoed te veel van het ras Morado.
  • Geen vorst voor deze Peruviaanse knol!
    Je plantjes gaan dus pas naar buiten na de ijsheiligen, en je oogst na de eerste vorst. Achtergebleven knollen gaan dus niet woekeren, zoals bij de verwante aardpeer: oef!
  • Scheuren om te vermeerderen.
    Vermeerdering gebeurt door de broedknollen – dat is de centrale vegetatieve wortel, waar veel oogjes op zitten – te scheuren in februari of maart. De gescheurde stukken laat je enkele dagen drogen, zodat de wonde geneest; je kunt dit bevorderen door die stukken te bestrooien met gesteentemeel. Dit alles doe je uiteraard in een vorstvrije ruimte.
  • Binnen opkweken moet!
    Start je plantjes in potten, in je serre of veranda. Onze ervaring leert dat je ze best eerst in een net passende pot zet, met vrij droge potgrond. Dien een klein beetje vocht toe, tot je de oogjes ziet uitlopen. Zodra een blaadje ziet priemen, ga je geleidelijk meer water geven.
    Een paar keer groter verpotten hebben yaconplantjes graag: hoe groter ze zijn bij het uitplanten, hoe beter ze zullen starten in je tuin.
  • Van trage groeier tot tuinreus.
    Voorzie veel ruimte (minstens 1.5 m2), veel zon, en genoeg compost (een emmer per plant) voor je yacon.  Plant je yacon-met-kluit omstreeks half mei voorzichtig uit in een passende plantput, en geef één keer goed water. In het begin duldt yacon nog voorteeltjes zoals sla en andere bladgewassen. Tegen september is je plant dan manshoog.
  • Combinatieteelt?
    Met de Zuid-Amerikaanse combinatie pompoen-yacon hebben we goede ervaring. De ranken bedekken de bodem tussen de yaconstruiken in, of klauteren ook even. Yacon dicht bij staakbonen lukte niet zo goed.

Hoe oogst en bewaar je yacon?

  • Hoe langer, hoe beter!
    Warme nazomers, late nachtvorst geven meer kilo’s yacon. Dit is immers een kortedagplant, die pas na 21 september knollen begint aan te maken.
  • Hoera: oogst!
    Na de eerste vorst worden alle bladeren en stengels zwart. Knip die, met een takkenschaar, terug tot 50 cm – dat wordt het handvat voor je helper. Steek nu, met een spitriek, een cirkel van een dikke meter (diameter) rond je plant. Dan licht je, hefboomgewijs, de wortel uit de grond, terwijl een helpende medetuinier aan de stam trekt. Hup: de hele wortelkluit komt boven! Nu kun je het handvat (die halve meter stengel) helemaal wegknippen.
  • Twee soorten wortels.
    Ondergronds lijkt yacon heel goed op de verwante dahlia: dikke/lange voorraadknollen aan de buitenkant, en de vegetatieve wortel in het midden. Tijdens de oogst al knip je, met een snoeischaar, de voorraadknollen af. Dit zijn knollen die je gaat eten!
  • Waar bewaar je yacon?
    Als het maar vorstvrij en niet te warm of te droog is: yacon doet niet moeilijk. In je huiskamer verschrompelen de wortels snel; een vorstvrije kuil of berging is al veel beter.
    Beide types wortels leggen we ongewassen, dus met aanhangende aarde, in kisten in de serre, met een laag hooi als isolatie, maar je kunt daar behoorlijk op variëren.
  • Opeten!
    Als je meteen na het oogsten yacon proeft, merk je waarom de naam in de Incataal waterwortel betekent. Sappig, krokant, dat wel. Enkele weken bewaring zorgen ervoor dat de suikers zich vormen. Vanaf dan kun je een hele winter yacon eten: mmmm.
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s