Zaai eens een framboos

Ik koester mijn eerste frambozenzaailingen. Niet alleen omdat ze mijn eerste experimenten waren, maar vooral omdat ze lekkere en veel vruchten geven.

Zo maak ik een nieuw frambozenras:

  1. Zaai de zaadjes uit een framboos in een pot of bak met potgrond.
  2. Plant de zaailingen uit en wacht.
  3. Na een paar jaar kun je proeven en beoordelen.

    veera in hand
    Veera, een van mijn eerste zaailingen, 1992. Uit een onbekende (flauwe, lage) framboos x doornloze braam Black Satin. Heel aromatisch, vroeg, aan hoge planten.

Niet moeilijk dus. Ik ga even dieper in op die drie stappen:

  1. Stratifieer je frambooszaden! In mensentaal: zorg dat ze eens vorst en dooi meemaken, dan kiemen ze pas. Ik stel twee manieren voor:
    Je potje met potgrond en zaden enkele dagen in en uit de diepvries, en dat een paar keer.
    De hele bloempot met potgrond en zaden de hele winter buiten laten staan, met een gaasje erover tegen scharrelende katten en vogels.
  2. Je plant ze uit op anderhalve meter, met een stokje en/of labeltje erbij. Je hebt dus wat tijd en plaats nodig.
  3. Beoordelen: smaak en opbrengst, dat vooral. Het aroma test je bijvoorbeeld door enkele frambozen te eten en dan je neus te snuiten.
    Zijn de vruchten stevig genoeg, zodat ze niet pletten of verkruimelen bij het plukken?
    Hoe lang kun je oogsten: een hele maand elke dag een paar, of twee weken lang handenvol?
    De kleur, als je die belangrijk vindt.
framboos hilke
Hilke, 1995. Uit zwarte framboos Bristol x Veera. Vrij vroeg, zachte vruchten aan takken van 3 meter. Geen ondergrondse uitlopers. Smaakt naar kersen / rode wijn.

Hoeveel kans heb je dat je zo een fantastisch ras krijgt?

Uit frambozenzaadjes komen nieuwe frambozenplanten, met allemaal verschillende eigenschappen. Die planten vermeerder je dan verder door te scheuren, af te leggen en zo.

De meeste moderne frambozenrassen hebben een ingewikkelde stamboom, waar soms bramen en andere verwanten uit de familie Rubus bij zitten. Als je daar vruchtjes van zaait, komen enkele van al die eigenschappen naar boven in elke zaailing. Een loterij dus van plant- en vruchtvormen, smaken en kleuren.

Veredelaars doen het niet veel anders dan jij. Maar dan in het groot: ze zaaien jaarlijks honderdduizenden frambozenzaadjes uit, en testen ook alle veelbelovende zaailingen. Ze hanteren dezelfde criteria, plus enkele commerciële, zoals bewaarbaarheid en formaat. (Even mijn petje af voor Derek Jennings, die veel frambozen- en bramenrassen heeft gemaakt, en ook de Tayberry en Tummelberry, kruisingen tussen braam en framboos.) Als liefhebber maak je andere keuzes dan die commerciële veredelaars.

Na een of twee jaar weet je wel of je een zaailing leuk vindt of niet. Planten die tegenvallen, gooi je gewoon op de composthoop. De beste exemplaren kun je een naam geven, en daarna kun je plantgoed vermeerderen en delen.

Constantia 2018 (3)
Constantia, 2015. Uit Hilke. Rond, bijna donkerrood, vrij groot en stevig, zachte smaak. Rijpt op enkele weken af. Stijve takken van 2 meter lang, nog geen ondergrondse uitlopers.

Hoe kom je aan die zaadjes?

  1. Van een goed frambozenras neem je een of meer rijpe vruchten. Of je neemt frambozen uit de winkel. Mix de vruchten met een kopje water en zeef de zaadjes uit het mengsel. Meteen zaaien mag, maar je kunt ze ook eerst drogen.
  2. Kruisen hoeft niet, maar geeft meer mogelijkheden. Bij het ene ras (de moeder, zeg maar) verwijder je de meeldraden van een bloemetje, met een pincet. Dan breng je stuifmeel van een ander ras (de vader, dus) aan op de stampers van het moederbloemetje. Hang een nylon kous over de bestoven bloem, en een klein labeltje, zodat je de vrucht terugvindt, en dan niet opeet, maar zaait. Dan ga je verder te werk volgens stapje 1.
  3. Kruisen (nogmaals): zoek het zover je wil. Twee lekkere rassen: ok! Een braam, een braam x framboos: avontuur het maar. Je vindt inspiratie bij de foto’s.
  4. Ik bied een avontuurlijk mengsel van frambozenzaadjes aan.

 

Tot slot:

Veel liefhebbers (in de mooie zin van het woord) schrijven hun eigen liedjes of zelfs een heel boek, of ze vinden een nieuw bier uit, een gerecht of een nieuw soort fiets. Allemaal creatief en ambachtelijk en een dikke pluim waard. Een nieuwe framboos (of om het even welk eetbaar gewas) scheppen is ook zo’n ambachtje. Ach, ik praat er meer over dan dat ik het doe. 1% inspiratie, 0% transpiratie en gewoon wat geduld.

Stel je voor, zegt Raoul A Robinson, dat er over de hele wereld plant breeding clubs waren. Voor het plezier en de wetenschap, en vooral om te delen met iedereen.

 

Advertenties

2 gedachten over “Zaai eens een framboos”

  1. ‘Enkele frambozen eten en dan je neus snuiten’, wat een toffe tip! Dat ga ik eens proberen. Zelf frambozen zaaien, ga ik niet proberen. Daar heb ik het geduld niet voor vrees ik. Ik vind het wel fantastisch interessant en supporter vanaf de zijlijn!

    Like

  2. Daar ga ik misschien ook nog wel eens mee starten één dezer, misschien heb ik ook daar wel wat beginnersgeluk, zoals met de Hosta.
    Het verder kruisen van zwarte framboos met framboos, in de hoop grotere vruchten te krijgen met de smaak van een zwarte framboos lijkt me een leuke piste

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s